Levocetirizine คืออะไร…?
Levocetirizine เป็นยาแก้แพ้ในกลุ่ม second-generation antihistamine ใช้สำหรับบรรเทาอาการแพ้ต่าง ๆ เช่น จาม น้ำมูกไหล คันจมูก คันคอ คันตา น้ำตาไหล รวมถึงอาการผื่นลมพิษ โดยยาออกฤทธิ์ยับยั้งฮิสตามีน (Histamine) ซึ่งเป็นสารสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดอาการแพ้ในร่างกาย
Levocetirizine เป็นยาที่พัฒนามาจาก Cetirizine ทำให้สามารถจับกับตัวรับฮิสตามีนได้แน่นกว่าเดิม ส่งผลให้ยาออกฤทธิ์ได้นานและช่วยควบคุมอาการแพ้ได้ต่อเนื่องตลอดวันในผู้ป่วยหลายราย
Levocetirizine ใช้รักษาโรคอะไร…?
Levocetirizine ใช้บรรเทาอาการจากโรคภูมิแพ้และลมพิษ ได้แก่
- โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic rhinitis)
- ภูมิแพ้ตามฤดูกาล
- ผื่นลมพิษเรื้อรัง (Chronic urticaria)
- อาการคันจากภูมิแพ้
ยาเหมาะกับอาการที่เกี่ยวข้องกับฮิสตามีนเป็นหลัก เช่น จาม คัน น้ำมูกไหล คันตา และน้ำตาไหล โดยแนวทางการรักษาโรคภูมิแพ้ส่วนใหญ่มักแนะนำยาแก้แพ้ชนิดรับประทานรุ่นที่สอง เนื่องจากทำให้ง่วงและเกิดผลข้างเคียงต่อระบบประสาทน้อยกว่ายารุ่นเก่า อย่างไรก็ตาม หากมีอาการคัดจมูกรุนแรงหรือมีอาการต่อเนื่องทุกวัน แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาพ่นจมูกกลุ่ม corticosteroid ร่วมด้วย เนื่องจากมีประสิทธิภาพดีกว่าสำหรับอาการคัดจมูก
กลไกการออกฤทธิ์ของ Levocetirizine
Levocetirizine ออกฤทธิ์โดยยับยั้งตัวรับฮิสตามีนชนิด H1 (H1 receptor) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเกิดอาการแพ้บริเวณระบบทางเดินหายใจ หลอดเลือด และเยื่อบุต่าง ๆ ของร่างกาย เมื่อฮิสตามีนถูกยับยั้ง อาการต่าง ๆ เช่น จาม น้ำมูกไหล คัน บวม และผื่นลมพิษจึงลดลง
ยานี้ถูกจัดเป็นยาแก้แพ้รุ่นใหม่ที่มีโอกาสเกิดผลข้างเคียงแบบ anticholinergic ต่ำกว่ายารุ่นเก่า เช่น ปากแห้ง ท้องผูก ปัสสาวะลำบาก หรือผลต่อสมาธิและการขับรถ
จุดเด่นของ Levocetirizine
จุดเด่นสำคัญของ Levocetirizine ได้แก่
- ออกฤทธิ์ค่อนข้างรวดเร็ว บางรายเริ่มดีขึ้นภายในประมาณ 1 ชั่วโมง
- ออกฤทธิ์ได้นานประมาณ 24 ชั่วโมง
- รับประทานเพียงวันละครั้ง
- ช่วยลดอาการจาม คัน น้ำมูกไหล และลมพิษได้ดี
- มีโอกาสเกิดอาการง่วงน้อยกว่ายาแก้แพ้รุ่นเก่า
อย่างไรก็ตาม “ง่วงน้อยกว่า” ไม่ได้หมายความว่า “ไม่ง่วงเลย” ผู้ใช้บางรายยังอาจมีอาการง่วงหรืออ่อนเพลียได้
ปริมาณการใช้ยา Levocetirizine
ผู้ใหญ่และเด็กอายุตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป
- รับประทาน 5 มิลลิกรัม วันละ 1 ครั้ง
- หากอาการไม่รุนแรง อาจใช้เพียง 2.5 มิลลิกรัม
โดยทั่วไปนิยมรับประทานในช่วงเย็น และสามารถรับประทานพร้อมอาหารหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้
ผู้ป่วยโรคไต
เนื่องจากยา Levocetirizine ถูกขับออกทางไตเป็นหลัก ผู้ป่วยโรคไตอาจจำเป็นต้องลดขนาดยาหรือปรับระยะห่างของการใช้ยาโดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะไตบกพร่องรุนแรง ไม่แนะนำให้ใช้ยาในผู้ป่วยที่มีค่าการกำจัดครีอะตินีน (CrCl) ต่ำกว่า 10 มิลลิลิตรต่อนาที หรือผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายที่ฟอกไต
ข้อควรระวังในการใช้ยา
- ควรหลีกเลี่ยงการขับรถหรือใช้เครื่องจักร หากมีอาการง่วงหลังรับประทานยา
- ไม่ควรดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับยา เพราะอาจทำให้ง่วงมากขึ้น
- ห้ามใช้ในผู้ที่แพ้ยา Levocetirizine หรือยาในกลุ่ม Piperazine เช่น Cetirizine, Hydroxyzine หรือ Cinnarizine
- ไม่แนะนำให้ใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปีโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์
- ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคไต และผู้ที่มีประวัติชักควรใช้ด้วยความระมัดระวัง
การใช้ยาในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร หญิงตั้งครรภ์ควรใช้ยาเมื่อจำเป็นและอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ ส่วนผู้ที่ให้นมบุตรควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา เนื่องจากมีความเป็นไปได้ที่ตัวยาอาจผ่านเข้าสู่น้ำนมได้
ผลข้างเคียงของ Levocetirizine
อาการไม่พึงประสงค์ที่พบได้บ่อยจากการใช้ Levocetirizine ได้แก่
- ง่วงซึม
- อ่อนเพลีย
- ปวดศีรษะ
- ปากแห้ง
- คลื่นไส้หรือปวดท้องเล็กน้อย
ในบางรายอาจพบอาการอื่น เช่น เวียนศีรษะ ใจสั่น ผื่นคัน ปัสสาวะลำบาก หรืออารมณ์เปลี่ยนแปลงได้ แม้จะพบไม่บ่อยก็ตาม
หากมีอาการแพ้รุนแรง เช่น หายใจลำบาก หน้าบวม ลิ้นบวม แน่นหน้าอก หรือหมดสติ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะยาแก้แพ้ไม่สามารถใช้ทดแทนการรักษาภาวะแพ้รุนแรงเฉียบพลัน (anaphylaxis) ได้
FQA คำถามที่พบบ่อย
Levocetirizine คือยาอะไร?
Levocetirizine เป็นยาแก้แพ้ที่ใช้บรรเทาอาการภูมิแพ้ เช่น จาม น้ำมูกไหล คันจมูก คันตา และผื่นลมพิษ โดยออกฤทธิ์ยับยั้งสารฮิสตามีนซึ่งเป็นตัวกระตุ้นอาการแพ้ในร่างกาย
Levocetirizine ใช้รักษาโรคอะไรได้บ้าง?
ยานี้มักใช้รักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ ภูมิแพ้ตามฤดูกาล และลมพิษเรื้อรัง รวมถึงช่วยลดอาการคันจากภูมิแพ้
Levocetirizine ต่างจากยาแก้แพ้รุ่นเก่าอย่างไร?
Levocetirizine เป็นยาแก้แพ้รุ่นใหม่ ทำให้ง่วงนอนน้อยกว่ายาแก้แพ้รุ่นเก่า และมีผลข้างเคียงต่อระบบประสาทหรือฤทธิ์ anticholinergic น้อยกว่า เช่น ปากแห้ง ท้องผูก หรือปัสสาวะลำบาก
Levocetirizine ออกฤทธิ์นานแค่ไหน?
โดยทั่วไปยาออกฤทธิ์ได้นานประมาณ 24 ชั่วโมง จึงรับประทานเพียงวันละครั้ง
Levocetirizine ควรรับประทานเวลาไหน?
ควรรับประทานช่วงเย็นหรือก่อนนอน เพราะยาอาจทำให้ง่วงได้ในบางราย โดยสามารถรับประทานก่อนหรือหลังอาหารก็ได้
Levocetirizine ทำให้ง่วงหรือไม่?
แม้ยานี้จะทำให้ง่วงน้อยกว่ายาแก้แพ้รุ่นเก่า แต่บางคนยังอาจมีอาการง่วง อ่อนเพลีย หรือมึนศีรษะได้ จึงควรหลีกเลี่ยงการขับรถหรือใช้เครื่องจักรจนกว่าจะทราบว่ายามีผลต่อร่างกายอย่างไร
สามารถดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับ Levocetirizine ได้หรือไม่?
ไม่แนะนำให้ดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับยา เพราะอาจเพิ่มฤทธิ์กดประสาท ทำให้ง่วงมากขึ้น
ผู้ป่วยโรคไตสามารถใช้ Levocetirizine ได้หรือไม่?
เนื่องจากยาถูกขับออกทางไตเป็นหลัก ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา
Levocetirizine ใช้รักษาอาการแพ้รุนแรงเฉียบพลันได้หรือไม่?
ไม่สามารถใช้แทนการรักษาภาวะแพ้รุนแรงเฉียบพลัน (Anaphylaxis) ได้ หากมีอาการหายใจลำบาก หน้าบวม ลิ้นบวม แน่นหน้าอก หรือหมดสติ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
แหล่งที่มาอ้างอิง (References)
http://www.bangkokdrugstore.co.th/journal/journal.php?jid=754
